ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

883

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

صلاح الدين بن ايوب تا اين دوران در آن كشور روى داده نيز باستحكام و نگهدارى صنايع مصر كمك بسزائى كرده است ، زيرا امراى ترك در دستگاه دولت خودشان از جنگاوران سلطانشان مىترسند از اين رو كه اعضاى خاندان خودشان را بر آنها مقدم مىدارند و از اين رو كه آن گروه از راه بندگى و يا از طريق ولاء در درگاه سلطان برگزيده شده‌اند و چون از بازخواستهاى نكبت بار پادشاه در بيم و وحشت‌اند . امراى مزبور بساختن مدارس و زاويه‌ها و رباطهاى بسيارى همت ميگمارند و بر آنها املاكى كه داراى عوايد فراوان است وقف ميكنند و براى فرزندان خويش نيز بهره‌اى تعيين مينمايند كه نظارت آن موقوفات را بر عهده مىگيرند يا بهره و سهم خود را از آنجا برميدارند ، گذشته از اين آنها اغلب شيفتهءكارهاى خير و خواستن اجور در مقاصد و اعمال ( نيك ) اند و در نتيجه اوقاف در آن كشور فزونى يافته و محصولات و منافع بزرگى از آنها عايد مىشود و به همين سبب طالبان دانش و معلمان بسيارى در آن كشور وجود دارند ، زيرا وظايف و مستمريهاى فراوانى از آن موقوفات به آنان ميرسد و مردم از عراق و مغرب در طلب دانش بدان سرزمين ميروند و بازار دانش رونقى بسزا دارد و چون دريائى بيكران است و خدا آنچه بخواهد ميآفريند [ 1 ] . فصل چهارم در انواع دانشهايى كه تا اين روزگار در عمران و اجتماع بشرى پديد آمده است بايد دانست دانشهايى كه بشر در آنها خوض مىكند و در شهرهاى بزرگ خواه به منظور تحصيل يا تعليم متداول مىباشد بر دو گونه است : نوعى براى انسان طبيعى است كه به يارى انديشهء خود بدانها رهبرى مىشود و گونهء ديگر نقلى است كه آنها را از كسانى كه وضع كرده‌اند فرا ميگيرد . گونهء نخستين عبارت از دانشهاى

--> [ 1 - ) ] و الله يَخْلُقُ ما يَشاءُ 5 : 17 . سورهء مائدة آيهء 20